ekspozycja

ekspozycja (język polski)Edytuj

 
ekspozycja (1.2) archeologiczna
wymowa:
IPA[ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja], AS[ekspozycʹi ̯a], zjawiska fonetyczne: zmięk.akc. pob. ?/i
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) książk. prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa[1]
(1.2) zbiór przedmiotów umieszczonych na wystawie (w muzeum, galerii itp.)[1]
(1.3) geogr. położenie, usytuowanie czegoś (np. budynku, terenu) względem stron świata[1]
(1.4) w taternictwie i alpinistyce: położenie, usytuowanie jakiegoś miejsca nad stromym spadkiem terenu[1]
(1.5) fot. naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu[1]
(1.6) fiz. fot. całkowita ilość światła działająca na materiał światłoczuły (wynikająca z wielkości otworu przesłony i czasu otwarcia migawki)[2]
(1.7) lit. wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu[1]
(1.8) muz. w fudze: pierwsze przeprowadzenie tematu we wszystkich głosach (zaczynając od jednego i powtarzając kolejno w pozostałych)[1]
(1.9) muz. w formie sonatowej: pierwsza część utworu, w której następuje prezentacja dwóch kontrastujących tematów, w dalszych częściach poddawanych przetworzeniom[1]
(1.10) chem. / fiz. odnośnie promieniowania rentgenowskiego lub gamma: miara zdolności jonizacji promieniowania przenikliwego w powietrzu; stosunek sumy ładunków elektrycznych jonów jednego znaku do wartości masy objętości powietrza, w której zostały wytworzone; dawka ekspozycyjna[3][4]
(1.11) meteorol. położenie stoku w stosunku do promieni słonecznych lub wiatru; wystawa[3]
(1.12) daw. wyjaśnienie, przedstawienie rzeczy[5]
odmiana:
(1.1-12)
przykłady:
(1.1) W tej części muzeum umieszczona jest ekspozycja wilczych czaszek.
(1.2) Ekspozycja zawiera broń i ozdoby z epoki brązu.
(1.3) Oprócz doskonałego położenia budynku w bliskości centrum miasta na terenach zielonych, ważną zaletą obiektu jest jego południowa ekspozycja, która zapewnia jego lokatorom wysokie nasłonecznienie ich mieszkań.
(1.5) Czas ekspozycji w astrofotografii liczy się w dziesiątkach minut, a nawet w godzinach.
(1.7) WŚwiętoszkuMolier stworzył świetną ekspozycję, w zręczny sposób charakteryzując obie strony konfliktu: świętoszków, z Tartuffe'em na czele i sprzeciwiającej im się grupie, świadomej fałszywości Tartuffe'a.
(1.8) Po ekspozycji tematu w fudze, jest on przeprowadzany w innych tonacjach od wyjściowej, które to przeprowadzenia przedzielone łącznikami.
(1.9) Rolą repryzy, ostatniej części formy sonatowej, jest powtórzenie materiału ekspozycji, jednak oba tematy ekspozycji występują w tej samej tonacji w sonatach durowych lub w tonacjach jednoimiennych w sonatach molowych.
(1.10) Jednostką ekspozycji jest rentgen, czyli kulomb na kilogram (C/kg).
(1.11) Ekspozycja stoku ma spory wpływ na sumę opadów atmosferycznych i dopływ promieni słonecznych na obszarach o zróżnicowanej rzeźbie terenu. Na półkuli północnej stoki o ekspozycji południowej bardziej nasłonecznione. Natomiast stoki dowietrzne charakteryzują się częstszym występowaniem opadów aniżeli zawietrzne.
składnia:
kolokacje:
(1.1-2) ekspozycja muzealna
(1.1) stała ekspozycja
(1.3) północna / południowa / wschodnia / zachodnia ekspozycja
(1.5) podwójna / wielokrotna ekspozycja
synonimy:
(1.1) wystawa, pokaz, prezentacja
(1.2) wystawa
(1.5) naświetlanie
(1.11) wystawa
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. eksponat m, eksponent m, eksponowanie n, przeeksponowanie n, ekspozytura ż
czas. eksponować, wyeksponować
przym. ekspozycyjny, eksponencjalny, eksponowany
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1.1-12) franc. exposition < łac. expositioprzedstawienie, wyłożenie[1] < łac. exponowystawiać, wykładać < łac. ex- + ponowy- + kłaść
uwagi:
(1.1) por. targi
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Hasło ekspozycja w: Wielki słownik wyrazów obcych, praca zbiorowa, pod red. Mirosława Bańki, s. 325, Warszawa, PWN, 2008, ISBN 978-83-01-14455-5.
  2. Hasło ekspozycja na encyklopedia.pwn.pl
  3. 3,0 3,1 Hasło ekspozycja na portalwiedzy.onet.pl
  4. Hasło dawka ekspozycyjna na encyklopedia.pwn.pl
  5.   Hasło ekspozycja w: Słownik języka polskiego, red. Jan Karłowicz, Adam Kryński, Władysław Niedźwiedzki, t. I, s. 682, Warszawa 1900–1927.
  6.   Zygmunt Saloni, Włodzimierz Gruszczyński, Marcin Woliński, Robert Wołosz, Danuta Skowrońska, Słownik gramatyczny języka polskiego — wersja online.