miesiąc
miesiąc (język polski)
edytuj- wymowa:
- , IPA: [ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑], AS: [mʹi ̯ėśõnc], zjawiska fonetyczne: zmięk.• podw. art.• nazal.• asynch. ą • i → j
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy
- (1.1) jedn. miar. jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; zob. też miesiąc w Wikipedii
- (1.2) astr. zob. miesiąc księżycowy
- (1.3) przest. (współcz. poet. lub gw.) księżyc (naturalny satelita Ziemi)
- odmiana:
- (1.1-2)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik miesiąc miesiące dopełniacz miesiąca miesięcy celownik miesiącowi miesiącom biernik miesiąc miesiące narzędnik miesiącem miesiącami miejscownik miesiącu miesiącach wołacz miesiącu miesiące - (1.3) blm[1],
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik miesiąc miesiące dopełniacz miesiąca miesiąców / miesięcy[2] celownik miesiącowi miesiącom biernik miesiąc miesiące narzędnik miesiącem miesiącami miejscownik miesiącu miesiącach wołacz miesiącu miesiące
- przykłady:
- (1.1) Co miesiąc na moje konto wpływają pieniądze od pracodawcy.
- (1.1) Współczesne nazwy miesięcy w większości języków europejskich wywodzą się z łaciny[3].
- (1.3) Spójrz, jaki piękny miesiąc na niebie.
- składnia:
- kolokacje:
- (1.1) ubiegły miesiąc • miesiąc kalendarzowy • miesiąc wiosenny / letni / jesienny / zimowy • pierwszy / drugi / trzeci / czwarty / piąty / szósty / siódmy / ósmy / dziewiąty / dziesiąty / jedenasty / dwunasty miesiąc • przedostatni / ostatni / ubiegły miesiąc • najkrótszy miesiąc • pierwsza dekada / druga dekada / trzecia dekada miesiąca • początek / połowa / koniec miesiąca • każdego miesiąca • z miesiąca na miesiąc • kilka miesięcy
- (1.2) miesiąc gwiazdowy / miesiąc syderyczny • miesiąc synodyczny • miesiąc smoczy
- (1.3) okrągły / półokrągły / rogaty / łukowaty miesiąc • jasny miesiąc • białawy / biały / srebrnobiały / srebrzysty / srebrny / bladożółty / jasnożółty / żółtawy / żółty / jasnozłoty / złotawy / złoty miesiąc • tajemniczy miesiąc • miesiąc wschodzi / zachodzi • miesiąc błyszczy / lśni / świeci • miesiąc znajduje się nad horyzontem • miesiąc widnieje na niebie (nieboskłonie, firmamencie) • miesiąc chyli się ku zachodowi • miesiąc wyjrzał zza chmury • miesiąc skrył się (zniknął) za chmurą • blask / światło / poświata miesiąca • w blasku miesiąca • wyć do miesiąca • podziwiać / obserwować / wpatrywać się w miesiąc • zakryć / zasłonić miesiąc
- synonimy:
- (1.1) pot. zdrobn. miesiączek; posp. pot. zgrub. miech; skr. mies.
- (1.3) gw. poet. przest. zdrobn. miesiączek; poet. przest. luna; księżyc (naturalny satelita Ziemi)
- antonimy:
- hiponimy:
- (1.1) czerwiec, grudzień, kwiecień, lipiec, listopad, luty, maj, marzec, październik, sierpień, styczeń, wrzesień
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. miesiączka ż, miesiącznica ż, miesięcznik mrz, miesiączkowanie n
- przym. miesiącowy, miesięczny
- przysł. miesięcznie, miesiącami
- czas. miesiączkować ndk.
- skr. mies.
- związki frazeologiczne:
- miodowy miesiąc • najwcześniej za miesiąc / nie wcześniej niż za miesiąc • popamiętać ruski miesiąc • ruski miesiąc • śliczny miesiąc • być w którymś miesiącu • przy miesiącu / po miesiącu • długie miesiące • ładnych parę miesięcy; zobacz też: przysłowia o czasie i miesiącach
- uwagi:
- zob. też miesiąc w Wikicytatach
- (1.1) zobacz też: styczeń • luty • marzec • kwiecień • maj • czerwiec • lipiec • sierpień • wrzesień • październik • listopad • grudzień
- (1.3) por. księżyc • luna
- tłumaczenia:
- (1.2) zobacz listę tłumaczeń w haśle: miesiąc księżycowy
- (1.3) zobacz listę tłumaczeń w haśle: księżyc
- abazyński: (1.1) мзы
- afar: (1.1) alsa
- afrykanerski: (1.1) maand
- alabama: (1.1) hasi
- albański: (1.1) muaj
- aleucki: (1.1) tugidaq, tugida-x̂
- amharski: (1.1) ወር
- angielski: (1.1) month
- arabski: (1.1) شهر (šáhr) m
- azerski: (1.1) aylıq, ay
- białoruski: (1.1) месяц m
- bretoński: (1.1) miz m
- bułgarski: (1.1) месец m
- cebuano: (1.1) bulan
- chiński standardowy: (1.1) 月 (yuè)
- chorwacki: (1.1) mjesec m
- czeski: (1.1) měsíc m; (1.3) luna ż
- dolnołużycki: (1.1) mjasec; (1.3) mjasec
- duński: (1.1) måned w
- esperanto: (1.1) monato
- fiński: (1.1) kuukausi
- francuski: (1.1) mois m
- górnołużycki: (1.1) měsac; (1.3) měsac
- grenlandzki: (1.1) qaammat; (1.3) qaammat
- gudźarati: (1.1) મહિનો m (mahinō)
- hausa: (1.1) wata
- hebrajski: (1.1) חדש m (chodesz)
- hiligaynon: (1.1) bulan
- hiszpański: (1.1) mes m; (1.3) luna ż
- ilokano: (1.1) bulan
- indonezyjski: (1.1) bulan
- islandzki: (1.1) mánuður m
- japoński: (1.1) 月(つき); (1.3) 月(つき)
- jidysz: (1.1) מאָנאַט m (monat), חודש m (chojdesz)
- kabowerdeński: (1.1) més
- kakczikel: (1.1) ik’
- kaszubski: (1.1) miesąc
- kataloński: (1.1) mes m
- koreański: (1.1) 달
- liwski: (1.1) kū
- łaciński: (1.1) mensis m
- mandżurski: (1.1) biya
- marathi: (1.1) महिना
- nepalski: (1.1) महिना (mahinā)
- niderlandzki: (1.1) maand ż
- niemiecki: (1.1) Monat m
- norweski (bokmål): (1.1) måned m
- norweski (nynorsk): (1.1) måned
- nowogrecki: (1.1) μήνας m; (1.3) φεγγάρι n
- orija: (1.1) ମାସ
- ormiański: (1.1) ամիս
- pali: (1.1) māsa m
- polski język migowy: (w zapisie SignWriting)
- portugalski: (1.1) mês m
- rosyjski: (1.1) месяц (mesyats)
- rumuński: (1.1) lună ż
- sanskryt: (1.1) अहर्गण, मासक, मास
- słowacki: (1.1) mesiac m; (1.3) luna ż
- słoweński: (1.1) mesec m
- szwedzki: (1.1) månad
- tajski: (1.1) เดือน
- turecki: (1.1) ay
- tybetański: (1.1) ཟླ་བ, སྤྱི་ཟླ
- ukraiński: (1.1) місяць m
- urdu: (1.1) مہینہ
- węgierski: (1.1) hónap
- wilamowski: (1.1) mȫnda m, mönda m
- włoski: (1.1) mese m
- wolof: (1.1) weer
- źródła:
- ↑ Hasło „miesiąc” w: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. Stanisław Dubisz i Elżbieta Sobol, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Hasło „miesiąc” w: Słownik poprawnej polszczyzny PWN, red. Witold Doroszewski, Polskie Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1980, ISBN 83-01-03811-X, s. 339.
- ↑ pod red. Włodzimierza Zonny, Kopernik, astronomia, astronautyka. Przewodnik encyklopedyczny, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 187.