rozkładać
rozkładać (język polski)
edytuj- znaczenia:
czasownik przechodni niedokonany (dk. rozłożyć)
- (1.1) kłaść zbiór jakichś rzeczy na większej przestrzeni
- (1.2) unosić kończyny na szerokość
- (1.3) demontować urządzenie na szereg podzespołów i części
- (1.4) rozstawiać jakąś rzecz będącą w formie kompaktowej, do formy roboczej
- (1.5) dzielić coś w czasie lub przestrzeni
- (1.6) biol. powodować rozkład biologiczny
- (1.7) chem. powodować rozpad chemiczny
- (1.8) pot. być pozbawianym sił, np. przez chorobę
- (1.9) pot. doprowadzać coś do złego stanu
- (1.10) pot. wywołać zdziwienie
czasownik zwrotny niedokonany rozkładać się (dk. rozłożyć się)
- (2.1) rozstawiać się, będąc w formie kompaktowej, do formy roboczej
- (2.2) dzielić się w czasie lub przestrzeni; rozdzielać się
- (2.3) o ramionach, skrzydłach wyciągać się na boki
- (2.4) tracić zdolność prawidłowego działania
- (2.5) biol. ulegać biodegradacji, procesowi rozkładu
- (2.6) chem. ulegać rozkładowi na prostsze elementy
- (2.7) pot. upadać całym ciałem na ziemię
- (2.8) pot. kłaść się, wyciągać się, przyjmować wygodną pozycję
- (2.9) pot. zaczynać chorować
- odmiana:
- (1.1-10) koniugacja I
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik rozkładać czas teraźniejszy rozkładam rozkładasz rozkłada rozkładamy rozkładacie rozkładają czas przeszły m rozkładałem rozkładałeś rozkładał rozkładaliśmy rozkładaliście rozkładali ż rozkładałam rozkładałaś rozkładała rozkładałyśmy rozkładałyście rozkładały n rozkładałom rozkładałoś rozkładało tryb rozkazujący niech rozkładam rozkładaj niech rozkłada rozkładajmy rozkładajcie niech rozkładają pozostałe formy czas przyszły m będę rozkładał,
będę rozkładaćbędziesz rozkładał,
będziesz rozkładaćbędzie rozkładał,
będzie rozkładaćbędziemy rozkładali,
będziemy rozkładaćbędziecie rozkładali,
będziecie rozkładaćbędą rozkładali,
będą rozkładaćż będę rozkładała,
będę rozkładaćbędziesz rozkładała,
będziesz rozkładaćbędzie rozkładała,
będzie rozkładaćbędziemy rozkładały,
będziemy rozkładaćbędziecie rozkładały,
będziecie rozkładaćbędą rozkładały,
będą rozkładaćn będę rozkładało,
będę rozkładaćbędziesz rozkładało,
będziesz rozkładaćbędzie rozkładało,
będzie rozkładaćczas zaprzeszły m rozkładałem był rozkładałeś był rozkładał był rozkładaliśmy byli rozkładaliście byli rozkładali byli ż rozkładałam była rozkładałaś była rozkładała była rozkładałyśmy były rozkładałyście były rozkładały były n rozkładałom było rozkładałoś było rozkładało było forma bezosobowa czasu przeszłego rozkładano tryb przypuszczający m rozkładałbym,
byłbym rozkładałrozkładałbyś,
byłbyś rozkładałrozkładałby,
byłby rozkładałrozkładalibyśmy,
bylibyśmy rozkładalirozkładalibyście,
bylibyście rozkładalirozkładaliby,
byliby rozkładaliż rozkładałabym,
byłabym rozkładałarozkładałabyś,
byłabyś rozkładałarozkładałaby,
byłaby rozkładałarozkładałybyśmy,
byłybyśmy rozkładałyrozkładałybyście,
byłybyście rozkładałyrozkładałyby,
byłyby rozkładałyn rozkładałobym,
byłobym rozkładałorozkładałobyś,
byłobyś rozkładałorozkładałoby,
byłoby rozkładałoimiesłów przymiotnikowy czynny m rozkładający, nierozkładający ż rozkładająca, nierozkładająca rozkładające, nierozkładające n rozkładające, nierozkładające imiesłów przymiotnikowy bierny m rozkładany, nierozkładany rozkładani, nierozkładani ż rozkładana, nierozkładana rozkładane, nierozkładane n rozkładane, nierozkładane imiesłów przysłówkowy współczesny rozkładając, nie rozkładając rzeczownik odczasownikowy rozkładanie, nierozkładanie - (2.1-9)
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik rozkładać się czas teraźniejszy rozkładam się rozkładasz się rozkłada się rozkładamy się rozkładacie się rozkładają się czas przeszły m rozkładałem się rozkładałeś się rozkładał się rozkładaliśmy się rozkładaliście się rozkładali się ż rozkładałam się rozkładałaś się rozkładała się rozkładałyśmy się rozkładałyście się rozkładały się n rozkładałom się rozkładałoś się rozkładało się tryb rozkazujący niech się rozkładam rozkładaj się niech się rozkłada rozkładajmy się rozkładajcie się niech się rozkładają pozostałe formy czas przyszły m będę się rozkładał,
będę się rozkładaćbędziesz się rozkładał,
będziesz się rozkładaćbędzie się rozkładał,
będzie się rozkładaćbędziemy się rozkładali,
będziemy się rozkładaćbędziecie się rozkładali,
będziecie się rozkładaćbędą się rozkładali,
będą się rozkładaćż będę się rozkładała,
będę się rozkładaćbędziesz się rozkładała,
będziesz się rozkładaćbędzie się rozkładała,
będzie się rozkładaćbędziemy się rozkładały,
będziemy się rozkładaćbędziecie się rozkładały,
będziecie się rozkładaćbędą się rozkładały,
będą się rozkładaćn będę się rozkładało,
będę się rozkładaćbędziesz się rozkładało,
będziesz się rozkładaćbędzie się rozkładało,
będzie się rozkładaćczas zaprzeszły m rozkładałem się był rozkładałeś się był rozkładał się był rozkładaliśmy się byli rozkładaliście się byli rozkładali się byli ż rozkładałam się była rozkładałaś się była rozkładała się była rozkładałyśmy się były rozkładałyście się były rozkładały się były n rozkładałom się było rozkładałoś się było rozkładało się było forma bezosobowa czasu przeszłego rozkładano się tryb przypuszczający m rozkładałbym się,
byłbym się rozkładałrozkładałbyś się,
byłbyś się rozkładałrozkładałby się,
byłby się rozkładałrozkładalibyśmy się,
bylibyśmy się rozkładalirozkładalibyście się,
bylibyście się rozkładalirozkładaliby się,
byliby się rozkładaliż rozkładałabym się,
byłabym się rozkładałarozkładałabyś się,
byłabyś się rozkładałarozkładałaby się,
byłaby się rozkładałarozkładałybyśmy się,
byłybyśmy się rozkładałyrozkładałybyście się,
byłybyście się rozkładałyrozkładałyby się,
byłyby się rozkładałyn rozkładałobym się,
byłobym się rozkładałorozkładałobyś się,
byłobyś się rozkładałorozkładałoby się,
byłoby się rozkładałoimiesłów przymiotnikowy czynny m rozkładający się, nierozkładający się ż rozkładająca się, nierozkładająca się rozkładające się, nierozkładające się n rozkładające się, nierozkładające się imiesłów przysłówkowy współczesny rozkładając się, nie rozkładając się rzeczownik odczasownikowy rozkładanie się, nierozkładanie się
- przykłady:
- (1.1) Pracownicy muszą codziennie rozkładać towar na nowo.
- (1.2) Tenor rozkładał szeroko ręce podczas ostatniej arii.
- (1.3) Kiedy to rozkładaliśmy, okazało się, że jest w o wiele gorszym stanie.
- (1.4) Rozkładając parasolkę zorientowałem się, że już przestało padać.
- (1.5) W miarę możliwości próbujemy znaleźć jakieś wyjście, często rozkładamy spłatę zadłużenia na raty.[1]
- (1.7) Przypuśćmy, że dysponujemy czynnikiem, który selektywnie rozkłada nadtlenek wodoru (…).[2]
- (1.8) Ta choroba mnie rozkłada.
- (2.2) Zatem przed włączeniem przyłożone na komórkę napięcie nie rozkłada się równo pomiędzy obydwa elementy.[3]
- (2.4) Ludzi ogarnia lęk, tkanka społeczna się rozkłada.[4]
- (2.6) Ługi (…) zawierają średnio 1,5% cukrów podatnych na fermentację, z czego w procesie fermentacji rozkłada się ok. 70%.[5]
- (2.9) Chyba się rozkładam.
- składnia:
- (1.1-10) rozkładać + B.
- synonimy:
- (1.2) rozpościerać, rozwierać
- (1.3) demontować, rozmontowywać
- (1.4) rozstawiać
- (2.2) rozdzielać się
- antonimy:
- (1.1) składać
- (1.2) składać
- (1.3) składać, montować
- (1.4) składać
- (2.1) składać się
- (2.2) składać się
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. rozkład m, rozkładówka ż, kład m, rozkładanie n, rozłożenie n, kładzenie n, rozłogi nmos, nakładanie n, nałożenie n
- czas. rozłożyć dk., kłaść ndk., nakładać ndk., nałożyć dk.
- przym. rozkładowy, rozkładówkowy, rozkładany, rozłożysty
- związki frazeologiczne:
- etymologia:
- uwagi:
- tłumaczenia:
- albański: (1.3) zbërthej; (1.4) zgjeroj
- angielski: (1.1) spread; (1.2) spread, extend; (1.3) disassemble; (1.6) decompose; (1.7) decompose
- chiński standardowy: (1.5) 分 (fēn)
- szwedzki: (1.1) sprida, fördela, skingra, breda ut; (1.3) ta isär, nedmontera, demontera; (1.5) fördela, dela upp, distribuera, allokera; (1.7) lösa upp, bryta ner, bryta sönder, sönderdela
- włoski: (1.3) smantellare, smontare; (1.6) decomporre; (1.7) scindere
- źródła:
- ↑ Dzień Dobry, nr 06/04, Warszawa, 2001 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Druga twarz tlenu, Grzegorz Bartosz, 1995 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Młody Technik, nr 3, Warszawa, 1971 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Zatruta studnia, Edwin Bendyk, 2002 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ Oczyszczanie ścieków przemysłowych, Bronisław Bartkiewicz, 2002 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.