ייִד
- transliteracja:
- YIVO: yid; polska: jid
- znaczenia:
rzeczownik, rodzaj męski
- (1.1) rel. i narodowość żyd / Żyd
- (1.2) gdy religia ani narodowość nie są istotne człowiek, osoba, mężczyzna, pan
- przykłady:
- (1.1) איך בין אַ ייִד. → Jestem Żydem.
- (1.1) שווער צו זײַן אַ ייִד, אַ ייִדענע נאָך שווערער. → Ciężko być Żydem, a Żydówką jeszcze ciężej.
- (1.1) אַז אַ ייִד האָט אַ הונט, איז אָדער דער הונט נישט קיין הונט, אָדער דער ייִד נישט קיין ייִד. → żart. Jak Żyd ma psa, to albo ten pies to nie jest żaden pies, albo ten Żyd to nie jest żaden Żyd[1].
- (1.2) וואָס וויל דער ייִד? → Czego chce ten człowiek?
- (1.2) אַלע זײַנען דאָ, יונג און אַלט. ייִדן און ווײַבער און קינדער, גוייִם, טערקן, ציגײַנער. → Wszyscy tu są, młodzi i starzy. Mężczyźni i kobiety, i dzieci, goje, Turcy, Cyganie[2].
- składnia:
- antonimy:
- (1.1) גוי
- hiperonimy:
- hiponimy:
- (1.1) ישׂראל
- holonimy:
- (1.1) ישׂראל
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. ייִדיש, ייִדישקייט, ייִדישיזם, ייִדישיסט, ייִדנטום
- czas. ייִדישן, ייִדלען זיך
- przym. ייִדיש, ייִדישלעך
- przysł. ייִדישלעך
- związki frazeologiczne:
- אַ ייִד → zwrot grzecznościowy pan, wy
- ר׳ ייִד! → zwrot grzecznościowy proszę pana!
- ווי איך בין אַ ייִד → jak Boga kocham, Bóg mi świadkiem, słowo daję
- דער אייביקער ייִד → Żyd Wieczny Tułacz, Ahaswerus
- דאָס פּינטעלע ייִד → istota żydowskości, kwintesencja żydowskiej tożsamości
- uwagi:
- źródła:
- ↑ Salcia Landmann, Jiddisch: Das Abenteuer einer Sprache. Mit kleinem Lexikon jiddischer Wörter und Redensarten sowie jiddischen Anekdoten, Ullstein, Frankfurt a.M. / Berlin 1987, ISBN 3-548-35240-5, s. 252 / 413.
- ↑ שלום־עליכם (Szolem-Alejchem): מאָטל פּייסי דעם חזנס (Motl Pejsi dem chazns).