уҡ
уҡ (język baszkirski)
edytuj- transliteracja:
- uq
- znaczenia:
rzeczownik
- (1.1) strzała
- (1.2) mat. inform. strzałka
- (1.3) środ. techn. wysięgnik
- (1.4) przen. żądło, ostrze
- (1.5) etn. listwa, stanowiąca część sklepienia jurty
partykuła
- (2.1) sam, samo (por. taki sam, ten sam, tak samo)
- (2.2) od razu
- (2.3) już (w znaczeniu czasowym)
- (2.4) aż, aż do, do samego (w znaczeniu czasowym lub przestrzennym)
- (2.5) aż, raczej
czasownik, forma fleksyjna
- odmiana:
- (1.1-5)
przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga mianownik уҡ уҡтар possessivus уҡтың уҡтарҙың celownik уҡҡа уҡтарға biernik уҡты уҡтарҙы miejscownik уҡта уҡтарҙа ablatyw уҡтан уҡтарҙан przynależność osoba liczba pojedyncza liczba mnoga 1. lp (mój) уғым (moje/moi) уҡтарым 1. lm (nasz) уғыбыҙ (nasze/nasi) уҡтарыбыҙ 2. lp (twój) уғың (twoje/twoi) уҡтарың 2. lm/lp grzecz. (wasz/Pana/Pani/Państwa) уғығыҙ (wasze/wasi/Pana/Pani/Państwa) уҡтарығыҙ 3. lp/lm (jego/jej/ich) уғы (jego/jej/ich) уҡтары - (2.1-5) nieodm.
- (3.1) zob. уғыу
- przykłady:
- (1.1) Бер бөгөн башлап юнабыҙмы ни бындай уҡтарҙы?[1] → Czyżbyśmy dopiero od dzisiaj zaczęli przycinać takie strzały?
- (2.1) Шул уҡ тауыш менән шул уҡ һорауҙы ҡабатланы ул.[2] → Powtórzył to samo pytanie takim samym głosem.
- (2.2) Фәһимә иларға уҡ кереште.[3] → Fahima od razu zaczęła płakać.
- (2.3) Бала саҡта уҡ ат ене ҡағылған Йәнтимер өсөн бындай әңгәмә йән рәхәте ине.[4] → Dla Jantimira, który już od dziecka zachwycał się końmi, ta rozmowa była bardzo przyjemna.
- (2.4) Ҙур байраҡ тотоп торған апай алға уҡ киткән, бөтә халыҡ та ҡуҙғалған, мин бер үҙем тороп ҡала яҙғанмын.[5] → Pani, trzymająca wielką flagę, poszła na sam przód, wszyscy inni też ruszyli, a ja mało nie zostałem (tam) sam.
- (2.5) Шулай уҡ Оло инәйем бөтәһен дә үҙе менән алып киттеме икән ни?[6] → Czyżby Starsza Matka, odchodząc z tego świata, aż tyle ze sobą zabrała?
- składnia:
- (2.1) gerundium z sufiksem -ғас + уҡ
- synonimy:
- (1.3) көйәнтә
- (1.4) ҡаяу, үткер яҡ
- (2.1-5) үк
- (2.2) да (z wariantami fonetycznymi)
- (2.3) инде
- antonimy:
- (2.3) әле
- hiponimy:
- meronimy:
- (1.1) ос
- związki frazeologiczne:
- (1.1) әйткән һүҙ — атҡан уҡ • уҡ кеүек • атылған уҡ кеүек
- uwagi:
- (2.1-5) wyraz nieakcentowany; po wyrazach, zawierających samogłoski przednie, występuje wariant fonetyczny үк
- źródła:
- ↑ Хамматов Яныбай. Төньяҡ амурҙары. Беренсе китап. – Өфө, 1983, s. 266
- ↑ Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, 257-се б.
- ↑ Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, 111-се б.
- ↑ Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 4-се том: повестар, хикәйәләр, хәтирәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, 10-сы б.
- ↑ Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, 131-се б.
- ↑ Кәрим, Мостай. Әҫәрҙәр (биш томда). 3-сө том: пьесалар, повестар, хикәйәләр. Өфө: Башҡортостан "Китап" нәшриәте, 1997, 439-сы б.