טאָרן

טאָרן (jidysz)Edytuj

transliteracja:
YIVO: torn; polska: torn
wymowa:
IPA/ˈtɔʀn/; IPA[ˈtɔʀn̩]
znaczenia:

czasownik modalny

(1.1) móc, mieć pozwolenie / prawo, wolno (komuś), można
odmiana:
(1.1) lp איך טאָר, דו טאָרסט, ער / זי / עס טאָרlm מיר טאָרן, איר טאָרט, זיי טאָרן ‖ fp האָבן + געטאָרט
przykłady:
(1.1) ער טאָר ניט אַוועקגיין.‏ → On nie może / nie ma prawa odejść., Nie wolno mu odejść.
(1.1) דו טאָרסט עס ניט טאָן.‏ → Nie możesz / Nie wolno ci tego robić[1].
(1.1) מע טאָר ניט אַרײַנגיין.‏ → Nie można / Nie wolno wchodzić., Zakaz wstępu[2].
(1.1) אַזוי באַגיין זיך טאָר מען ניט.‏ → Nie godzi się tak zachowywać / postępować[1].
(1.1) טאָר מען דאָס?‏ → Czy można?
składnia:
kolokacje:
(1.1) bezok. + מע טאָר ניטnie można / nie wolno / zabrania się / nie należy / nie powinno się / nie godzi się / wstyd + bezok.[3]
(1.1) bezok. + מע טאָר → można / wolno + bezok.[1]
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
śwn. turren, por. niem. durren[4]
uwagi:
najczęściej używane w formie przeczącej: טאָרןניטnie móc, nie mieć prawa, nie wolno; w zdaniach twierdzących stosuje się czasownik: מעגן (megn)
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2   Hasło טאָרן w: Борис Вайнблат, Идиш-русский словарь, 2008, s. 334.
  2.   Hasło טאָרן w: Uriel Weinreich, Modern English-Yiddish, Yiddish-English dictionary, YIVO Institute for Jewish Research, Nowy Jork 1968, s. 601.
  3.   Дмитрий Владимирович Тищенко, Идиш-русский словарь, Арт Економі, Kijów 2012 (2019), ISBN 978-617-7289-86-8.
  4. Jacob Grimm und Wilhelm Grimm, Deutsches Wörterbuch