spokojny (język polski)Edytuj

spokojny (1.2), praktycznie bezwietrzny las
 
spokojne (1.3) wody w zatoce
wymowa:
IPA[spɔˈkɔjnɨ], AS[spokoi ̯ny] ?/i
znaczenia:

przymiotnik

(1.1) niedoznający i niepokazujący silnych uczuć[1]
(1.2) pełen ciszy, spokoju, nieburzliwy[1][2]
(1.3) o morzu, wodzie: niezmącony
(1.4) umiarkowany, nierzucający się w oczy[1]
(1.5) upływający w zgodzie, bez kłopotów[1]
(1.6) przebiegający bez większych emocji[1]

rzeczownik

(2.1) pot. człowiek niedoznający i niepokazujący silnych uczuć[2]
odmiana:
(1.1-6)
(2.1)
przykłady:
(1.1) Adam jest bardzo spokojnynigdy się z nikim nie kłóci.
(1.3) Kapitan powiedział, że morze jest dzisiaj wyjątkowo spokojne.
(1.4) Lubię ubierać się w spokojnych kolorach. Nie przepadam za jaskrawościami.
składnia:
kolokacje:
(1.1) spokojna osoba
(1.2) spokojny ton • spokojna twarz • spokojne zachowanie
(1.3) Ocean Spokojny • spokojne morze / jezioro • spokojny ocean / potok / zbiornik wodny • spokojna rzeka
(1.4) spokojny kolorubierać się w spokojnych kolorach
(1.5-6) spokojne spotkanie / zebranie • spokojna narada
synonimy:
(1.1) opanowany, bezkonfliktowy, łagodny, pokojowy, stoicki, zrównoważony
(1.2) opanowany, cichy, niegłośny
(1.3) cichy, stonowany
(1.4) stonowany, zrównoważony, jednostajny, matowy
(1.5) niekłopotliwy
(1.5) niekłopotliwy, opanowany
antonimy:
(1.1-6) niespokojny
(1.1) agresywny, gwałtowny, nieopanowany, niezrównoważony, krzykliwy
(1.2) głośny
(1.3) zmącony, gwałtowny, nagły
(1.4) krzykliwy, jaskrawy, żywy
(1.5) kłopotliwy
(1.6) kłopotliwy, nieopanowany
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. spokój m, spokojność ż, spokojnik m, spokojnica ż, uspokojenie n, uspokajanie n, uspokajacz m, uspokoiciel m, uspokoicielka ż, zaspokojenie n, zaspokajanie n, zaspokajacz m
czas. spokoić ndk., uspokoić dk., uspokajać ndk., zaspokoić dk., zaspokajać ndk.
przym. spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, zaspokojony
przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco, zaspokajająco
wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko
partyk. spoko, spoczko
związki frazeologiczne:
spokojny wariatspokojne sumieniebyć spokojnymspokojna głowaofiara spokojna / ofiera spokojnaspokojna twoja rozczochranadom spokojnej starości
etymologia:
pol. spokój + -ny
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4   Hasło „spokojny” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. 2,0 2,1   Hasło „spokojny” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.