Podobna pisownia Podobna pisownia: rozarozzarozărożarožaRóżaróžarōza

róża (język polski)Edytuj

 
róża (1.1)
 
róża (1.2)
 
róża (1.3)
 
róże (1.4) pustyni
 
motyw róży (1.5) herbowej
 
róże (1.6) na pniu jodły
 
róże (1.8) kalafiora
 
róża (1.9)
 
róża (1.10) na torcie
wymowa:
?/i, IPA[ˈruʒa], AS[ruža]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) bot. rodzaj krzewów z rodziny różowatych; zob. też róża w Wikipedii
(1.2) kwiat róży (1.1)
(1.3) med. bakteryjna choroba skóry wywołana przez paciorkowce ropne; zob. też róża (choroba) w Wikipedii
(1.4) geol. skupienie kryształów w formie rozety; zob. też róża (geologia) w Wikipedii
(1.5) jeden z motywów w heraldyce; zob. też Poraj (herb szlachecki) w Wikipedii
(1.6) zmarszczka na korze kryjąca sęk; zob. też róża (wada drewna) w Wikipedii
(1.7) rel. grupa wiernych odmawiająca różaniec
(1.8) kulin. pot. cząstka kwiatu kalafiora lub brokuła
(1.9) łow. zgrubienie u nasady poroża zwierzyny płowej
(1.10) przedmiot przypominający różę (1.2)
(1.11) gw. węzeł, kokarda[1]
(1.12) gw. przestęp. choroba weneryczna[2]
(1.13) gw. więz. kara dyscyplinarna[2]
(1.14) uczn. pochwała, nagroda[2]
odmiana:
(1.1-7)
przykłady:
(1.1) W tym roku zasadzę w ogrodzie róże.
(1.2) Chłopak dał swojej dziewczynie piękną różę na Dzień Kobiet.
(1.3) Do zakażenia różą dochodzi w wyniku urazu mechanicznego lub miejscowego upośledzenia krążenia.
(1.4) Róże barytowe bywają znajdowane na pustyniach w towarzystwie róż gipsowych.
(1.5) W herbie Rola widnieje srebrna róża w czerwonym polu i trzy kroje w rosochę.
(1.6) Na wszystkich gatunkach drzew z grubą, płytkową korowiną, występują róże kryjące sęki.
(1.7) Nasza róża spotyka się co piątek, o osiemnastej u pani Jadzi.
(1.8) Do zupy, należy podzielić brokuł na róże.
(1.9) Wyrastające z możdżeni poroże składa się z dwóch tyk, na których wyróżnia się róże, perły i odnogi.
(1.10) Urodzinowy tort Jacka ozdobiony był czekoladowymi różami.
składnia:
kolokacje:
(1.1) polna / dzika róża • róża ogrodowa / pnąca / miniaturowa / wielkokwiatowa / krzewiastahodować / pielęgnować / sadzić / przycinać / nawozić / pielić / rozsadzać róże
(1.2) bukiet / wiązanka / kosz róż • wręczyć / wręczać / podarować / przysłać róże • dziewczyna jak róża
(1.3) róża zgorzelinowa / pęcherzowa / krwotoczna / pełzająca (wędrująca) / nawrotowaróża nowotworowa
(1.4) róża piaskowaróża kamiennaróża pustyniróża gipsowaróża barytowa
synonimy:
(1.1) lud. babicha[3], babidupa[3], szypszyna[3]
(1.2) książk. peryfr. królowa kwiatów; gw. (Górny Śląsk) rouza
(1.4) skupienie rozetowe
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
(1.1) róża alpejska, róża bengalska, róża damasceńska, róża francuska, róża herbaciana, róża indyjska, róża jabłkowata, róża polna, róża stulistna[2]
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
rzecz. różanecznik[4] m, rozeta ż, rosarium n, różaniec m, różowiec m, Róża ż, różyca[4] ż, różowce nmos, różowe nmos, różowate nmos, różanka[4] ż, różyczka[4] ż
nazwiska: Różewicz, Różyczka i in.[4]
zdrobn. różyczka ż
czas. różowić ndk., różowieć ndk., zaróżowieć dk., zróżowieć dk., podróżować
przym. różany[4], różowy[4], różowawy, różowiutki, różańcowy, różowaty[4]
przysł. różowo, różano
związki frazeologiczne:
nie ma róży bez kolcówżycie usłane różamidroga usłana różamiróża Lutraróża wiatrówróża kompasowaróża jerychońskaRóża Wschoduna gnój i różę słońce jednako świecinie czas żałować róż, gdy płoną lasyi na starym krzaku róże kwitnąpodobne jak róża do makówkimiędzy cierniem kwitną różew domu pokrzywa, róża za domemróży co szkodzi, choć w pokrzywach stoipo różach chodzić / po różach stąpaćkto róże zrywa, skaleczon bywa[5], słać róże pod nogi[5]
etymologia:
(1.1) łac. rosa[1]
(1.3) < (1.1) podobieństwo koloru[1]
(1.9) < (1.1) podobieństwo formy[1]
uwagi:
(1.1) Istnieją także w botanice nazwy zawierająca słowo róża, które dotyczą roślin nienależących do różowatych; por. chińska róża, róża jerychońska, włoska róża i in.[2]
(1.3) nie mylić z różyczką i różycą
zob. też róża (ujednoznacznienie) w Wikipedii
zob. też róża w Wikicytatach
tłumaczenia:
źródła:
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 17.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 18.
  3. 3,0 3,1 3,2 Łukasz Łuczaj, Dziko rosnące rośliny jadalne użytkowane w Polsce od połowy XIX w. do czasów współczesnych, „Etnobiologia polska”, vol. 1/2011, s. 110.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 24.
  5. 5,0 5,1 Alicja Nowakowska, Róża w języku i kulturze, „Acta Universitatis Wratislaviensis” no 2282, Język a Kultura, t. 16, Wrocław 2001, s. 23.

róża (język kaszubski)Edytuj

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj żeński

(1.1) róża
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła: