deszcz (język polski)Edytuj

 
deszcz (1.1)
 
deszcz (1.1)
 
deszcz (1.2)
wymowa:
?/i, IPA[dɛʃʧ̑], AS[dešč]
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy

(1.1) meteorol. opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; zob. też deszcz w Wikipedii
(1.2) przen. duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie
odmiana:
(1.1-2)
przykłady:
(1.1) Za oknem padał pierwszy, wiosenny deszcz i zmywał z ulic nagromadzony brud i kurz.
(1.1) Deszcze niespokojne / potargały sad / a my na tej wojnie ładnych parę lat[2].
(1.2) Deszczem nagród w tym roku został obsypany film Glińskiego Cześć Tereska.
(1.2) Kiedy zobaczyłem Lilę, trafiła mnie strzała Amora, a właściwie to był deszcz strzał.
składnia:
kolokacje:
(1.1) pada deszcz • deszcz ze śniegiemkropla / struga deszczu • ulewny / gwałtowny / ciągły / przelotny deszcz
(1.2) deszcz pieniędzy
synonimy:
(1.1) dżdża; slang. wacha
(1.2) ulewa, burza, grad
antonimy:
(1.1) słońce, susza, skwar, śnieg, grad
hiperonimy:
(1.1) opad
hiponimy:
(1.1) ulewa, nawałnica, siąpawica, kapuśniaczek, mżawka, trzydniówka
holonimy:
meronimy:
(1.1) woda, kropla
wyrazy pokrewne:
rzecz. deszczowiec m, deszczówka ż, deszczownia ż, deszczownica ż, dżdżenie n, deżdż m, dżdżownica ż
zdrobn. deszczyk m
czas. dżdżyć ndk.
przym. deszczowy, dżdżysty
przysł. deszczowo
związki frazeologiczne:
jak grzyby po deszczukwaśne deszczeobsypać deszczemwpaść z deszczu pod rynnęz wielkiej chmury mały deszcz
przysłowia: deszcz na świętą Małgorzatę jest orzechom na stratędeszcz na świętego Błażeja, słaba wiosny nadziejadeszcz ranny, gniew panny i taniec baby niedługo trwajągdy pająk w lipcu przychodzi, to za sobą deszcz przywodzi, gdy swą pajęczynę snuje, bliską burzę czujegdy styczeń burzliwy z śniegami, lato burzliwe z deszczamijak w świętą Annę deszcz pada, to robak orzechy zjadaod świętej Anny nie doczeka południa deszcz porannypragnąć jak kania dżdżuprzelotny deszczprzepióreczki śpiewanie, deszczu zwiastowanieranny deszcz a babski płacz niedługo trwają[3]
etymologia:
(1.1) od XV-XVI wiecznego deżdż < prasł. *dъždžь (deszcz)[4]
uwagi:
tłumaczenia:
źródła:
  1.   Hasło deszcz w: Wielki słownik ortograficzny, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Agnieszka Osiecka, Ballada o pancernych
  3. Jan Tokarski, A ileż to kłopotu… ze spójnikiem „a”, „Poradnik Językowy” nr 4/1951, s. 1.
  4. Wiesław Boryś, Słownik etymologiczny języka polskiego, s. 113, Kraków, Wydawnictwo Literackie, 2006, ISBN 83-08-03648-1.

deszcz (język kaszubski)Edytuj

wymowa:
znaczenia:

rzeczownik, rodzaj męski

(1.1) deszcz
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła: