Aneks:Gramatyka tok pisin

W tok pisin panuje szyk SVO.

RzeczownikiEdytuj

W odróżnieniu od języka angielskiego tok pisin nie posiada przedimka nieokreślonego i określonego, istnieje zatem jedna forma. Dla zaznaczenia liczby mnogiej stosuje się ol lub konkretny liczebnik + sufiks -pela np.:

  • ston – kamień
  • ol ston – kamienie
  • tripela ston – trzy kamienie.

ZaimkiEdytuj

Zaimki osobowe

osoby Sg. Du. Tri. Pl.
1. ekskluzywna mi mitupela mitripela mipela
1. inkluzywna - yumitupela yumitripela yumipela
2. yu yutupela yutripela yupela
3. em tupela tripela ol

Dopuszczalna jest forma poczwórna ekskluzywna 1. osoby - mifopela.

PrzymiotnikiEdytuj

W tok pisin cechą przymiotnika jest sufiks -pela (istnieje jednak grupa niewymagająca pela), np.:
bikpela sip - duży statek
blakpela dok - czarny pies.

CzasownikiEdytuj

Czasowniki w tok pisin nie ulegają koniugacji, jedynie aby wyrazić przechodność czasownika, dodaje się sufiks -im.

Przykład: Mi rait - Ja piszę
Mi raitim buk - Ja piszę książkę; raitim = rait + im

Aby wyrazić osobę używa się zaimków:
mi luk
yu luk
em i luk
mitupela luk
itd.

Jeśli podmiotem jest 3. osoba dowolnej liczby, między nim a głównym czasownikiem wstawiamy i. Ostatnio dało się zaobserwować tendencję do łaczęnia i z em (>emi) lub ze stap i gat (>istap, igat).

Czas czy tryb wyraża się poprzez odpowiednie słowa-znaczniki:
teraźniejszy - nie ma
przyszły - bai ( i występuje po bai)
przeszły - bin
czasy ciągłe - stap, i go i go, wok long
czasy dokonane - pinis
warunkowość - sapos.

W języku tok pisin nie ma strony biernej. Do wyrażenia przedmiotowości względem anonimowego czynnika używa się zaimka 3. osoby liczby mnogiej - ol, zatem ol lukluk em, może być tłumaczone jako on jest obserwowany, lub oni patrzą na niego.

SpójnikiEdytuj

na - i
o - albo, lub, czy

PrzyimkiEdytuj

W języku Tok Pisin istnieją tylko dwa przyimki podstawowe:

  • long - w, do. W mowie potocznej, wymawiany jako lo.
  • bilong - wyraża przynależność. W mowie potocznej, wymawiany jako blo lub bilo. Przed nim, zawsze, stoi przedmiot pochodzenia lub przynależności, a po nim podmiot. Na przykład: haus bilong mi - mój dom, ka bilong Tom - samochód Toma, kanu bilong yu - twoje kanu.

Pozostałe (oprócz wantaim - z) są tworzone za pomocą dwóch powyższych.

Zobacz teżEdytuj